Wat als ik niet ga stemmen?

Vraag

Wat als ik niet naar het stemhokje ga om mijn stem uit te brengen? 
Wat als ik word opgeroepen als voorzitter of bijzitter in een stembureau? 

Antwoord

Opkomstplicht

Al wie de Belgische nationaliteit heeft, tenminste 18 jaar is en niet door een rechtbank uit zijn stemrecht is ontzet, moet op de dag van de verkiezingen naar het stembureau vermeld op de oproepingsbrief, gaan.
Er is in principe geen stemplicht maar wel een opkomstplicht. Je bent dus niet verplicht een geldige stem uit te brengen. Je mag ook ongeldig of blanco stemmen.
EU-burgers die in België verblijven maar geen Belg zijn, kunnen deelnemen aan de Europese verkiezingen.

Als je zelf niet naar het stembureau kan, kan je een volmacht geven aan een andere kiezer. Het gaat bijvoorbeeld om mensen die in ziekenhuis liggen, in het buitenland verblijven of moeten werken. Een volmachtformulier kan gedownload worden via de website van de dienst Verkiezingen of aangevraagd worden bij de gemeente of stad .

Je moet dan wel bewijzen dat jeniet naar het stembureau kan. Wie niet gaat stemmen en daar geen goede reden voor heeft, moet in principe voor de politierechter verschijnen. De wet voorziet in boetes van 30 tot 150 euro. Maar bij vorige gemeenteraadsverkiezingen heeft de minister van justitie laten weten dat de procureurs niet zouden optreden tegen niet-stemmers. Het is afwachten of dat bij deze verkiezingen ook zo zal zijn.

Burgerplicht

De voorzitters en bijzitters van de kiesbureaus spelen een belangrijke rol in het goede verloop van de verkiezingen. Elk kiesbureau bestaat uit een voorzitter, een secretaris, bijzitters en plaatsvervangende bijzitters.

Wie op de dag van de verkiezingen te laat of niet komt opdagen, riskeert een boete die tot 1.000 euro kan oplopen. De bestraffing komt ook op het strafblad. In tegenstelling tot de boete voor niet-stemmen, worden de boetes voor bijzitters die niet komen opdagen, wel consequent toegepast.

Een aanwijzing als bijzitter kan je niet weigeren. De functie is een wettelijke plicht.
Vrijetijdsactiviteiten of familiale verplichtingen zijn onvoldoende reden en kunnen afgewezen worden.
Men kan vrijgesteld worden maar enkel om ernstige redenen. Als men bijv. moet werken, moet dit bevestigd worden door de werkgever.
Een lichamelijke onbekwaamheid moet door een gedetailleerd medisch attest bewezen worden. Ook bij ziekte loop je best langs de dokter voor een medisch attest. Verkiezingskoorts is echter niet erkend als officiële ziekte.