Kan ik een claim indienen tegen Volkswagen ?

Vraag

Volkswagen sjoemelde zwaar met de uitstootnormen van zijn dieselwagens. Door intelligente software te installeren werden de gegevens van de stikstofoxide-uitstoot gemanipuleerd.

Antwoord

Volkswagen investeert in het herstel van haar imago en in het ongedaan maken van de gewraakte software. Zij organiseren een terugroepactie. Zij maken zich sterk dat de software zal worden geneutraliseerd. Zij garanderen dat er geen invloed zal zijn op de rijprestaties van de voertuigen.

Met de terugroepactie biedt Volkswagen een herstelling in natura aan.  
Het Duits recht voorziet uitdrukkelijk dat een benadeelde een herstelling in natura niet kan weigeren. Ons Belgisch recht kent deze formele verplichting niet. De rechtspraak leert ons wel dat de Belgische feitenrechters de ‘Duitse’ redenering volgen. Als rechtsbijstandsverzekeraar adviseren wij de eigenaars daarom om in te gaan op de terugroepactie.  Dit om te vermijden dat een eigenaar door een rechter zelf verantwoordelijk wordt gesteld voor enig opgelopen nadeel of botst op het principe van rechtsmisbruik. Volgens ons verbintenissenrecht moet immers aan een in gebreke zijnde medecontractant altijd de mogelijkheid worden gegeven om zijn tekortkomingen te herstellen, wat wil zeggen dat aan Volkswagen de mogelijkheid moet worden gegeven om de nodige aanpassingen uit te voeren om het product conform te maken aan het verkochte goed.  Zolang de uitkomst van de terugroepactie onbekend is, blijft de eventuele restschade een onzeker element en zijn andere juridische acties voorbarig. Wij kunnen er dus niet omheen dat je eerst zal moeten ingaan op de terugroepactie, en er pas daarna kan worden geoordeeld over eventuele verdere stappen. 

Omdat dit vraagstuk identiek is voor zo’n 320.000 Belgische benadeelden, pleiten wij voor een globale aanpak. De objectieve informatie moet bruikbaar zijn voor alle gedupeerden. Onze specialisten buigen zich over de juridische mogelijkheden in het geval van een aantoonbare schade.  Individuele acties met een vrij gekozen expert of advocaat tegen de Duitse gigant lijken ons de minst adequate piste of minstens een ongelijke strijd. 

In schadedossiers bij ons aangegeven, doen wij het aanbod aan de verzekerde om tegelijkertijd de verkoper, de invoerder en de fabrikant formeel in gebreke te stellen. In de eerste plaats beoogt deze ingebrekestelling duidelijkheid over drie punten:

  • wat zijn de concrete herstelmaatregelen? 
  • wat is de concrete impact op de (milieu)prestaties van het voertuig?
  • binnen welke termijn worden ze uitgevoerd?

Er zal daarnaast voorbehoud gemaakt worden voor alle contractuele en wettelijke rechten tot en met de ontbinding van de koop. 

D'Ieteren Auto melde ons dat alle klanten op 2 februari 2016 individueel geïnformeerd werden over de terugroepactie en de interventie die op hun voertuig uitgevoerd zal worden. Inderdaad,  de eigenaars van de met sjoemelsoftware uitgeruste wagens van het autoconcern Volkswagen (VW) kregen een brief dat er concreet gestart zou worden met een terugroepactie, om de wagens conform de normen te brengen. De kosten van de update worden gedragen door Volkswagen. De interventie zou minder dan een uur in beslag nemen. Volkswagen garandeert dat de update geen impact zal hebben op de technische veiligheid of de betrouwbaarheid van het voertuig. 
D’Ieteren stelt dat er geen vergoeding aan klanten zal moeten betaald worden omdat de voertuigen na de interventie alle conformiteitsvoorwaarden zullen naleven.  Ook voor de interventie zijn de voertuigen technisch volledig veilig en rijgeschikt en ze kunnen tot dan zonder beperking verder gebruikt worden in het verkeer.  
Het terugroepen zou in fases gebeuren, op basis van motorversie en model.  Eerst komen auto's met een 2.0-liter motor aan bod. Deze terugroepactie zou starten in maart 2016 en over verschillende maanden gespreid worden. Vervolgens komen de 1.2.-liter motoren aan de beurt (gepland voor het einde van het 2de kwartaal 2016). De terugroepactie voor de 1.6-liter motoren wordt gepland in oktober 2016.  
Zodra de interventie van een specifiek voertuig is ingepland, zal de dienst naverkoop van Volkswagen de eigenaar op de hoogte brengen. Via een 3de brief zal er dan een afspraak gemaakt kunnen worden bij de officiële verdeler. Dan kan er eventueel ook een oplossing besproken worden in het geval de eigenaar tijdens de interventie een vervangwagen zou nodig hebben. 

Alles liep wat vertraging op omdat er gewacht werd op groen licht van de Kraftfahrt-Bundesamt (KBA), de Duitse overheidsdienst voor gemotoriseerd vervoer. KBA heeft begin april 2016, na uitgebreide tests dit groen licht gegeven voor de aanpassingen aan een aantal types van voertuigen. D’Ieteren beschikt over de noodzakelijke technische informatie om interventies uit te voeren op de VW Amarok, Audi A5, Audi A4, Audi Q5 en Seat Exeo. Andere modellen zullen de komende weken en maanden volgen. Of een model al groen licht heeft gekregen, kan je nakijken op de website van het KBA (https://www.kba-online.de/gpsg/jsp/gpsgStart.jsp)

Concreet betekent dit ook dat je als de gebruiker van een besmet voertuig je aanbiedt bij je concessiehouder voor om het even welke interventie, je zal voorgesteld worden om je voertuig in orde te brengen. Als je hiermee instemt, dan zal dit vermeld worden op het werkblad dat je moet ondertekenen vóór er aan de wagen mag gewerkt worden. Nadat het voertuig in orde gebracht is, zal de concessiehouder je een attest overhandigen dat bevestigt dat het voertuig in orde gebracht is zonder dat dit gevolgen heeft voor de werking van het voertuig (CO², vermogen, verbruik, geluidsniveau,...). 

Op 15 juni 2016 maakt de consumentenvereniging Test-Aankoop via de media wereldkundig dat ze een groepsvordering of class action start tegen de Duitse Volkswagen-groep. 

  • de actie staat alleen open voor consumenten en dus niet voor eigenaars van een voertuig voor beroeps-of bedrijfsgebruik;
  • de deelname aan de actie is geheel gratis. De consumentenvereniging staat in voor de kosten ongeacht de afloop van de procedure;
  • de actie is beperkt tot voertuigen  aangekocht (nieuw of tweedehands) na 1 september 2014. 

Eerst moet de rechtbank zich uitspreken over de vraag of de class action mag gevoerd worden.  De eerste vraag is daarbij of de wet om een groepsvordering  in te dienen, wel van toepassing is. De beslissing over deze vraag zal gepubliceerd worden in het Belgisch Staatsblad en op de site van de FOD Economie, K.M.O., Middenstand en Energie. Bij een positieve beslissing zal de rechter zich ook uitspreken over hoe de groep van benadeelden wordt samengesteld:

  • ofwel het zogenaamde “optiesysteem met exclusie” waarbij alle consumenten automatisch worden betrokken en waarbij je uitdrukkelijk moet uittreden;
  • ofwel het “optiesysteem met inclusie” waarbij je je uitdrukkelijk bij de class action moet aansluiten.   

De keuze om uit te treden of aan te sluiten, moet gemaakt worden binnen de termijn die de rechter zal beslissen. De keuze wordt gedaan met een schrijven aan de aangeduide griffie en is onherroepelijk. Op deze beslissing kan je dus later niet meer terugkomen.  Wie meedoet, verliest wel de mogelijkheid om later opnieuw een individuele vordering te stellen voor dezelfde schade, op basis van dezelfde oorzaak en gericht tegen de partij waartegen de class action was ingesteld. 

De eerste rechtbankzitting over de groepsvordering die Test-Aankoop heeft ingesteld tegen Volkswagen en Volkswagen-distributeur D'Ieteren over de sjoemelsoftware, is op 10 oktober 2016, voor de 22ste kamer van de Nederlandstalige Brusselse rechtbank van eerste aanleg.  In een tussenvonnis op 27 februari 2017 is de rechter van oordeel dat Test-Aankoop rechtsgeldig als groepsvertegenwoordiger optreedt namen een onbepaalde groep van consumenten. Op 8 mei 2018 is de uitspraak van 18 december 2017 van de Nederlandstalige rechtbank van eerste aanleg te Brussel gepubliceerd in het Belgisch Staatsblad. Omdat geen enkele partij beroep aantekende, is de groepsvordering definitief ontvankelijk verklaard. De partijen moeten nu in eerste instantie een akkoord proberen te onderhandelen. Dit akkoord moet tussenkomen vóór 9 februari 2019. Als er geen akkoord wordt bereikt, zal er over de grond van de zaak gepleit worden.

Voor de volledigheid geven wij mee dat alle merken van de Duitse groep betrokken zijn (Volkswagen, Audi, Seat, Porsche en Skoda) op voorwaarde dat het voertuig is uitgerust met een EA189-motor. Ook de invoerder NV D’Ieteren is partij in het geding. De uitspraak belangt alleen de consumenten aan die na 1 september 2014 eigenaar werden van een ‘geaffecteerd’ voertuig. De uitspraak geldt niet voor rechtspersonen of voor personen die de wagen aankochten om deze uitsluitend voor een handels- of beroepsactiviteit te gebruiken.

Moeten deze personen nu enige actie ondernemen? Het antwoord is negatief. De rechtbank kiest voor een opt-out systeem. Concreet maakt elke voertuigeigenaar automatisch deel uit van de groep benadeelden. Dit is ook het geval voor wie inging op een terugroepactie. Wie toch niet wil meedoen, moet dit per brief vóór 9 juli 2018 melden aan de Burgerlijke Griffie van de Nederlandstalige rechtbank van eerste aanleg (gebouw Montesquieu, Quatre Brasstraat 13,1000 Brussel). Wie niet ‘uitstapt’, verliest de mogelijkheid van een individuele vordering. 
Het is onze overtuiging dat de groepsvordering meer slaagkansen heeft dan een individuele vordering. De twee individuele rechtszaken die in de algemene pers werden toegelicht in 2017 draaiden uit op een sisser.

Wie zich burgerlijke partij stelde voor een strafrechtelijke rechtbank kan toch deel uitmaken van de groep. Je moet dan wel afstand doen van de burgerlijke partijstelling vóór 9 juli 2018. Uiteraard loopt geen enkele verjaring tegen de ‘deelnemers’ aan de groepsvordering zolang deze niet definitief is afgesloten. De verjaring van de rechtsvordering van de personen die beslissen om niet mee te doen, wordt geschorst vanaf 8 mei 2018 tot de dag dat zij hun keuze aan de griffie meedelen. Wie in de loop van de procedure toch verneemt dat hij wordt uitgesloten van de lijst van benadeelden, moet er rekening mee houden dat de verjaringstermijn terug loopt zodra hij daarvan door de Griffie wordt ingelicht. Wij geven nog mee dat aan een deelnemer van de groepsvordering nooit kosten kunnen aangerekend worden ongeacht de uitkomst. Een schadeaangifte is om die reden dan ook nog altijd niet noodzakelijk.

De dossiers die bij ons werden aangegeven, gaan na de ontvankelijkheid van de groepsvordering van Test-Aankoop een nieuwe fase in.  Daarbij is het verdere verloop verschillend al naargelang of de verzekerde kan (en wil) deelnemen aan de class-action.

Class-action

Voertuigen aangekocht na 01/09/2014 door een particulier en niet uitsluitend voor handels- of beroepsactiviteiten komen in aanmerking voor de class-action.   Meer nog, de eigenaars van deze voertuigen nemen automatisch deel aan de collectieve vordering van Test-Aankoop , tenzij deze er uitdrukkelijk voor kozen om niet deel te nemen.  
Wie niet wenste deel te nemen, moest voor 9 juli 2018 een brief sturen aan de Burgerlijke Griffie van de Nederlandstalige rechtbank van eerste aanleg te Brussel om dit te melden. Verzekerden die er voor kozen deel te nemen aan de groepsvordering, kunnen geen individuele vordering meer indienen. De advocaat van Test-Aankoop zal verder het nodige doen om tot een schadevergoeding te komen. 

Geen class-action

De dossiers van verzekerden die er uitdrukkelijk voor kozen om niet deel te nemen aan de class-action, blijven in afwachting van het resultaat van het strafonderzoek ingesteld tegen Volkswagen.  Dit geldt ook voor de voertuigen die niet in aanmerking komen voor de class-action. Dat zijn de voertuigen aangekocht voor 1/9/2014 of door een rechtspersoon of uitsluitend voor handels- of beroepsactiviteiten.

Wij gaan er van uit dat deze voertuigen ondertussen werden teruggeroepen door D’Ieteren om een software-update te laten uitvoeren bij de gebruikelijke concessiehouder.
Volkswagen garandeerde bij de aankondiging van de terugroepactie dat de update geen impact zou hebben op de technische prestaties of de betrouwbaarheid van de voertuigen. De voertuigen zouden dus na de update terug conform de normen moeten zijn.

Wij zullen nagaan of de verzekerden ingingen op de terugroepactie.  Zo ja, willen wij weten of zij tevreden waren over het voertuig na de update. Als de verzekerden na de update nog altijd een eis willen instellen t.o.v. Volkswagen,  moet dit geconcretiseerd worden. Als er problemen zijn na de update, vragen we een gedetailleerde beschrijving van deze problemen. Deze kunnen dan vastgesteld worden door een expert. Zo neen,  moeten de verzekerden ons meedelen welke aantoonbare schade zij hebben, waarvoor zij een vordering willen instellen t.o.v. de Duitse Volkswagen-groep. 

Een burgerlijke partijstelling voor de strafrechter is de meest aangewezen wijze  om de schadevergoeding te verkrijgen. Het is niet zinvol een burgerlijke procedure op te starten. Tot nu toe werden dergelijke vorderingen voor de Belgische burgerlijke rechtbanken  immers allemaal afgewezen.

Momenteel is het strafonderzoek tegen Volkswagen nog lopende. Het werd gecentraliseerd in Brussel. Als het strafonderzoek is afgerond en het Openbaar Ministerie tot een effectieve vervolging overgaat, kunnen de verzekerden zich als benadeelden burgerlijke partij stellen op de strafzitting.  Tot dan houden wij  onze schadedossiers in afwachting.